GIẢI QUYẾT HẬU QUẢ PHÁP LÝ CỦA HỢP ĐỒNG DÂN SỰ ?

GIẢI QUYẾT HẬU QUẢ PHÁP LÝ CỦA HỢP ĐỒNG DÂN SỰ ?

 

Khi hợp đồng bị tuyên bố vô hiệu, hợp đồng bị đơn phương chấm dứt trái pháp luật hoặc hợp đồng bị hủy bỏ thì các bên phải giải quyết hậu quả pháp lý kéo theo nhằm đảo bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho các bên tham gia hợp đồng. Theo đó:

- Trường hợp hợp đồng bị tuyên bố vô hiệu:

Khi một trong hai bên chủ thể của hợp đồng dân sự khởi kiện yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu thì kể từ thời điểm Bản án/quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, hợp đồng sẽ không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm hợp đồng được xác lập; các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả; bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó. Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

- Trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng:

Đơn phương chấm dứt hợp đồng là một trong những trường hợp chấm dứt hợp đồng theo quy đinh của Bộ luật dân sự hiện hành. Theo đó, một bên có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng trong trường hợp:

+ Bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trong hợp đồng, trong trường hợp này bên có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng không phải bồi thường thiệt hại.

+ Các bên có thỏa thuận về việc đơn phương chấm dứt hợp đồng.

+ Pháp luật có quy định khác.

Như vậy, một bên chỉ có thể đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng dân sự trong hai trường hợp đó là do các bên có thoả thuận hoặc pháp luật có quy định, tức là không cần phải có sự vi phạm hợp đồng hoặc vi phạm pháp luật.

Khi tiến hành chấm dứt hợp đồng một cách đơn phương, bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng phải thông báo ngay cho bên kia biết về việc chấm dứt hợp đồng, nếu không thông báo mà gây thiệt hại thì phải bồi thường. Việc báo trước để bên kia có sự chuẩn bị cho việc chấm dứt hợp đồng, là một nghĩa vụ được Bộ luật dân sự quy định nhằm đảm bảo sự an toàn cũng như tính kịp thời của bên bị chấm dứt hợp đồng trước sự đơn phương chấm dứt của bên kia.

- Hậu quả pháp lý của việc đơn phương chấm dứt hợp đồng:

+ Khi hợp đồng bị đơn phương chấm dứt thực hiện thì hợp đồng chấm dứt kể từ thời điểm bên kia nhận được thông báo chấm dứt. Các bên không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp. Bên đã thực hiện nghĩa vụ có quyền yêu cầu bên kia thanh toán phần nghĩa vụ đã thực hiện.

+ Bên bị thiệt hại do hành vi không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng của bên kia được bồi thường.

+ Trường hợp việc đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng không có căn cứ bên còn lại vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trong hợp đồng hoặc các bên có thảo thuận hay pháp luật có quy định thì bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng được xác định là bên vi phạm nghĩa vụ và phải thực hiện trách nhiệm dân sự theo quy định của Bộ luật Dân sự, luật khác có liên quan do không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng.

- Trường hợp hủy bỏ hợp đồng dân sự:

Một bên có quyền hủy bỏ hợp đồng và không phải bồi thường thiệt hại trong trường hợp sau đây:

+ Bên kia vi phạm hợp đồng là điều kiện hủy bỏ mà các bên đã thỏa thuận. Như vậy, các bên phải thỏa thuận và ghi nhận trong hợp đồng về các trường hợp vi phạm hợp đồng nào thì một trong hai bên được quyền hủy bỏ hợp đồng.

+ Bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hợp đồng. Vi phạm nghiêm trọng là việc không thực hiện đúng nghĩa vụ của một bên đến mức làm cho bên kia không đạt được mục đích của việc giao kết hợp đồng.

Khi hủy bỏ hợp đồng, bên hủy bỏ hợp đồng phải thông báo ngay cho bên kia biết về việc hủy bỏ, nếu không thông báo mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.

Việc hủy bỏ hợp đồng dẫn đến những hệ quả pháp lý sau đây:

+ Khi hợp đồng bị hủy bỏ thì hợp đồng không có hiệu lực từ thời điểm giao kết, các bên không phải thực hiện nghĩa vụ đã thỏa thuận, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp. Bên bị thiệt hại do hành vi vi phạm nghĩa vụ của bên kia được bồi thường.

+ Các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận sau khi trừ chi phí hợp lý trong thực hiện hợp đồng và chi phí bảo quản, phát triển tài sản. Việc hoàn trả được thực hiện bằng hiện vật. Trường hợp không hoàn trả được bằng hiện vật thì được trị giá thành tiền để hoàn trả.

+ Trường hợp các bên cùng có nghĩa vụ hoàn trả thì việc hoàn trả phải được thực hiện cùng một thời điểm, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

+ Trường hợp việc hủy bỏ hợp đồng không có căn cứ theo quy định thì bên hủy bỏ hợp đồng được xác định là bên vi phạm nghĩa vụ và phải thực hiện trách nhiệm dân sự do không thực hiện đúng nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật dân sự, luật khác có liên quan.

Trường hợp các bên không thỏa mãn với việc giải quyết hậu quả của hợp đồng dân sự hoặc những xung đột, bất đồng, mâu thuẫn giữa các bên về việc thực hiện hoặc không thực hiện các quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng thì các bên có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp.

Thủ tục giải quyết tranh chấp hợp đồng dân sự?